Рационализатор,  үлэ фронун ударнига, тыыл бэтэрээнэ, Саха АССРүтүөлээх механизатора, Мэҥэ-Хаҥалас улууhун бочуоттаах олохтооҕо. Ааспыт үйэ 50-с сылларыгар 20-лээх холкуостаах хоодуот, төлөннөөх хомсомуол, соҕотох бэйэтэ 10 атынан   икки кыһын  Майа оскуолатыгар  900 кубометр оттук маһы тиэйбитэ. Кураанах сылдьыбат наадаттан, мас тиэйэ барарыгар бааһынаҕа балбаах илдьэн сүөкүүрэ. Икки кыһын 300 туонна балбааҕы тиэйбитэ-таспыта.  Эдэр новатор мас таһыытыгар […]

1895 сыллаахха Мэҥэ-Хаҥалас оройуонун I-й Хаптаҕай нэһилиэгэр дьадаҥы-бааһынай кэргэнтэн төрөөбүтэ. Үлэҕэ дьулуур, кыһамнньы, сатабыл Дмитриева Дария Павловна сүрүн качествата. 1929 сыллаахха колхозка членинэн киирбитэ, онтон ыла колхозка, кэлин совхозка илиитин араарбакка үлэлээбитэ. 1930 сылтан сүөһү иитиитигэр-доярканан 1952 сылга дылы үлэлээбитэ, ол кэнниттэн 14 сыл устата  ньирэй көрүүтүгэр үлэлээбитэ. Ол үлэлиирин усталарыгар куруутун хайҕалга, бочуокка сылдьыбыта. […]

Москваҕа Саха сирин Бастайааннай бэрэстэбиилистибэтин салайааччыта, тыыл бэтэрээнэ 1929 сыллаахха сэтинньи 21 күнүгэр Мэҥэ-Хаҥалас улууһугар Хараҕа колхуостаах  бааһынай кэргэнигэр төрөөбүтэ. 1950с. Дьокуускайдааҕы педучилищены бүтэрбитэ. 1954с.-Москва куорат Физическай Культура Государственнай Институтун туйгуннук бутэрэн физкультура учуутала идэлэммитэ. 1955с.-Саха АССР Министрдарын Советын Физическай Культура уонна Спорт республикатаа5ы Комитетын бэрэсэдээтэлин солбуйааччы. 1955-1956с.с.-Дьокуускайдааҕы комсомол комитетын секретаарынан уонна 1 секретаарынан үлэлээбитэ. 1959-1960с.с.-Советскай Социалистическай Коммунистическай Партия […]

1921с. Мэҥэ Хаҥалас Догдоҥо нэһилиэгэр төрөөбүтэ. «Туустаах» ферматыттан үүтү ыаһыҥҥа үрдүк көрдөрүүнү ситиспитэ. Төһө даҕаны атыттарга холоотоххо, электричество күүһүнэн үлэлээбиттэрин иһин, ыанньыксыт бэйэтин кыайыыта-хотуута, сатабыла улаханнык көрдөнөрө. Матрена Егоровна 1960 сыллаахха хас биирди ынаҕыттан 3012 кг үүтү ыан оройуон үрдүнэн аан бастакы үс тыһыынчалаах буолбута.. Ол курдук 1961 сыллаахха 8 ый устата балаҕан ыйын 1 […]

ПЕРВЫЙ ЛЕТЧИК ИЗ МЕГИНО-КАНГАЛАССКОГО УЛУСА. Лукин Михаил Михайлович родился 17 февраля в 1930 году.  ветеран “Аэрофлота”.  Он в “Аэрофлоте” проработал с 1953 г. по 1982 г.      Награжден юбилейной медалью “100-летие В.И.Ленина”, знаком “Отличник Аэрофлота”, передовик производства – “Ударник коммунистического труда”, имеет удостоверение “Ветеран  труда авиации Якутии”   

Үлэ Кыhыл Знамята орден кавалера, V ынырыылаах ССРС, VI Cаха АССР Верховнай Советтарын депутата. Биһиги улууспут үлэһит дьоннорун өйдөрүгэр-санааларыгар өлбөт-сүппэт өйдөбүлү хаалларбыт үгүс дьоннортон биирдэстэринэн Михаил Дмитриевич Петров буолар. Кини 1910 сыллаахха Хара нэһилиэгэр төрөөбүтэ. Бэрт эдэр сааһыттан араас үлэҕэ эриллэн үөскээбитэ. Бастаан колхоз суотчутунан, онтон эргиэн тиһигэр уһуннук үлэлээбитэ, ол иһигэр РСФСР Эргиэҥҥэ наркомун […]

Красноармеец –миномет наводчига. 300 стрелковой дивизия, 1051 стрелковай полк батальонун саллаата Кыһыл Знамя ордеҥҥа түһэриллэр. Омуга-саха, ССКП чилиэнигэр кандидат, Аҕа дойду улуу сэриитин кыттыылааҕа. 1942 с. 10/VI кыргыһыыга баас ылбыта. Кыһыл Армия кэккэтигэр 1941 сыллаахха Чурапчы райвоенкоматынан ыҥырыллыбыта, урут наҕараадата суох. Саха АССР Мэҥэ-Хаҥалас оройуона. Туох хорсун быһыыны оҥорбута эбэтэр туох үтүөлээҕэ, кылгас ис хоһооно: […]

Михаил Николаевич Гермогенов сэтинньи 12 күнүгэр 1906 сыллаахха Хара нэһилиэгэр «Улахан Кэрэх гыммыт» диэн ааттаах алааска төрөөбүтэ. Ороссолуода оскуолатыгар үөрэнэн 1925 сыллаахха  5 кылааһы бүтэрэн 1926 сыллаахтан үлэһит буолбута. Кини оҕо сылдьан хотон, хонуу үлэтигэр тулаайах уол улахан дьону кытта тэҥҥэ үлэлээн хара үлэни кыайар үлэһит буолан, эрдэ буспута-хаппыта. Ол иһин Харалар 1926 сыллаахха Сэбиэт […]

Никитин Павел Павлович 1932 сыллаахха тохсунньу ый 28 күнүгэр күн сирин көрбүтэ. Ийэтэ Никитина Прасковья Егоровна, ииппит аҕата Никитин Павел Павлович – дьоҥҥо сэргэҕэ биллэринэн Мааны Байбаас.Павел Павлович  “Саха театра”,  “Саха сценатын маастардара”, “П.М.Решетников” диэн билигин киһи тымтыктанан көрдүүр кинигэлэрин сүрүн автора. Кини Улахан Советскай Энциклопедия 30-с томугар П.А.Ойуунускай аатынан Саха драматическай театрын туһунан аналлаах […]

Илья Иванович 1887 с. дьадаҥы дьиэ кэргэҥҥэ төрөөбүт.  Илья Иванович 1932с. Сталин аатынан колхозка тимир ууһунан үлэлээбитэ, сүрдээх мындыр толкуйдаах буолан ыарахан үлэни чэпчэтэр саҥаны айааччынан (рационализатор) улаханнык биллибитэ. 1937 сыллаахха күл ыһар массыынаны толкуйдаан оҥорбута, ол массыынатын оҕуруот аһын, бурдук ыһыытыгар эмиэ туһаналлара. 1947 с. бурдук быһар массыынаны бурдугун мээнэ ыспатыгар анаан бурууһун эргитэн […]

Татьяна Афанасьевна  9 сааһыттан тулаайах хаалан кыайан үөрэммэтэх, онон оччотооҕу дьон сиэринэн кэлин „ликбез“ ол эбэтэр үөрэҕэ суохтары үөрэтиигэ анаммыт дьаһал көмөтүнэн үөрэхтэммитэ. Кини ол кэм сайдыытынан колхуоска киирэн үлэтин ыанньыксытынан саҕалаабыта, 1933 сыллаахха хас биирдии ынаҕыттан 800 литр үүтү, саха ынаҕыттан үрдүк көрдөрүүнү ситиһэр. Бу курдук көрдөрүүтүнэн өрөспүүбүлүкэҕэ ыытыллыбыт үлэ ыстахаанабыстарын бастакы съеһигэр кыттыыны […]

 Ођо суруйааччыта, фольклорист. Россия Наукаларын Академиятын  Сибиирдээђи салаатын уонна Гуманитарнай чинчийэр институт үтүөлээх ветерана.  «Гражданскай килбиэн», «Учууталлар учууталлара» анал бэлиэлэр хаһаайыннара.  Саха республикатын культуратын үтүөлээх үлэһитэ. 1992 сылтан Россия суруйааччыларын уонна суруналыыстарын союhун чилиэнэ. Хара нэһилиэгин, Мэңэ – Хаңалас улууhун бочуоттаах гражданина. Петр Никифорович Дмитриев 1938 сыллаахха бэс ыйын 4 күнүгэр Мэңэ-Хаңалас улууһун Хара нэһилиэгин […]

Ефрем Ионович 1918 сыллаахха кулун тутар 16 күнүгэр төрөөбүтэ.  1926 с. Майа оскуолатыгар маҥнайгы кылааска үөрэнэ киирэр. 1931-32 сс. Ороссолуодаҕа бэһис кылааһы бүтэрэр. Оскуола Майаҕа көһөн, сэттис кылааһы 1933-34сс. бүтэрбит. тулаайах буолан салгыы үөрэммэтэҕэ. 1934с. Оройуоннааҕы сибээс отделениетыгар агенынан үлэлии киирбитэ. 1935с. Счетовод кассирынан үлэлиир. 1938 с. Хара нэһилиэгин «Сталин»  аатынан колхозка бухгалтерынан үлэлии тахсар. […]

Дмитрий Ильич 1905 сыллаахха төрөөбүтэ, нэһилиэк биир кырдьаҕас үөрэхтээҕэ. 1932 сылтан ыла Майаҕа начаальнай кылаас учууталынан үлэтин саҕалаабыта. Кэлин Мэлдьэхси, Хаптаҕай оскуолаларыгар директордаабыта. Кини оройуоҥҥа эрэ буолбакка, республикаҕа биллэр үчүгэй үлэлээх учуутал, салайааччы буолан 1934 с. Саха сирин делегациятыгар киирсэн Москваҕа үөрэх министрин солбуйааччы Н.К.Крупскаяны кытта көрсөр чиэскэ тиксибитэ. 1962 с. Майаҕа учууталлыы сылдьан Хара […]

Гаврил Николаевич 1898 сыллаахха Мэнэ-Ханалас оройуонугар Хара нэһилиэгэр төрөөбүт. Хомуньуус, партия чилиэнэ. Эдэр эрдэҕиттэн салайар үлэҕэ үлэлээбит. Холхуос биригэдьиирэ, бэрэссэдээтэлэ. Партия чилиэнэ, эдэр эрдэҕиттэн салайар үлэҕэ үлэлээбит,  ферма, биригээдэ биригэдьиирэ. 1927 сыллаахха оччолорго бастакынан «Прогресс» диэн холбоhугу тэрийбитэ. Биэс ыал буолан ынахтарын, сылгыларын холбоон сана типовой хотону «Үрдьүҥэхтээххэ» туттарбыта. Сэрии, сут дьылларыгар Сталин аатынан колхозка […]

Васильев  Егор  Пахомович  1911 сыллаахха  ыам  ыйын  6  күнүгэр Мэнэ-Ханалас  Хара  нэһилиэгэр   төрөөбүт.        Егор   Пахомович  1924 сыллаахха Быдай  начальнай  оскуолатын  бүтэрбит. 1926 сыллаахха Ленинскэй  комсомол  кэккэтигэр  киирбит. 1927 сыллаахха  Хараҕа  бастакы  комсомольскай  тэрилтэ  тэриллибит. Секретарынан, Васильев  Егор  Пахомовиһы  талбыттар. Кинилэр  сири  түңэтиигэ, дьону  үөрэхтээһиннэ, ыраас  олођу  киллэриигэ, кулааҕы  кылаас  быһыытынан  эһиигэ, холкуостары  тэрийсиигэ, дьонно  […]